นางสาวโพระดก งานชั้นครูของ คุณาวุฒิ

นางสาวโพระดก เป็นผลงานภาพยนตร์ปี พ.ศ. 2508 ของ วิจิตร คุณาวุฒิ หรือ “คุณาวุฒิ”  ผู้กำกับภาพยนตร์ไทยคนสำคัญและศิลปินแห่งชาติด้านภาพยนตร์คนแรกของประเทศ สร้างจากบทประพันธ์ของ สุวัฒน์ วรดิลก หรือ “รพีพร” นักเขียนผู้เพิ่งประสบความสำเร็จจากนวนิยายเรื่อง “ลูกทาส” ที่นำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ เมื่อ พ.ศ. 2507 โดยรพีพรได้ลองเขียนนวนิยายเรื่อง “นางสาวโพระดก” เพื่อให้เป็น “เรื่องสำหรับผู้หญิงอ่าน” เนื่องจากในเวลานั้น เรื่องแนวนี้กำลังได้รับความนิยมจากนักอ่านหญิงที่มีจำนวนมาก และเพียงแค่ตีพิมพ์ตอนแรกลงในหนังสือพิมพ์เดลิเมล์วันจันทร์ คุณาวุฒิก็ได้ติดต่อขอจองเรื่องมาสร้างเป็นภาพยนตร์


นางสาวโพระดก นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา และ พิศมัย วิไลศักดิ์ เล่าเรื่องราวของ โพระดก สกุณา สาวน้อยผู้ต้องผจญกับกิเลสตัณหาของมนุษย์ ทั้งจากน้องสาวของพ่อเลี้ยง ผู้ริษยาที่เธอมีส่วนในมรดก จึงคบคิดให้หลานชายจับเธอมาเป็นภรรยา ทั้ง ๆ ที่เขามีเมียลับอยู่แล้ว ในขณะเดียวกัน คุณหญิงพิณ แม่ของเธอ ยังลักลอบมีสัมพันธ์กับทนายความประจำครอบครัว ต่อมา โพระดกได้ไปยังไร่กระต่ายเต้นของเพื่อนรักชื่อ สายสมร ที่ฉะเชิงเทรา และได้พบกับ ศล ทองปราย ทนายหนุ่มรูปงาม ผู้ได้รับการอุปการะจาก สายใจ แม่ของสายสมร ทั้งคู่มีความประทับใจต่อกัน เมื่อโพระดกกลับมายังกรุงเทพฯ สายใจซึ่งตรอมใจจากการที่ศลไม่รับรัก ได้สิ้นชีวิตลง ในพินัยกรรม เธอได้กำหนดให้ศลต้องแต่งงานกับสายสมร ศลจึงหนีมาสารภาพรักกับโพระดก สองสาวเพื่อนรักจึงผิดใจกัน พร้อม ๆ กับสถานการณ์ในบ้านของโพระดกที่กำลังตึงเครียด


ท่ามกลางความสัมพันธ์ของตัวละครมากมาย คุณาวุฒิได้แสดงฝีมือในการเล่าเรื่องราวอันซับซ้อนให้กระชับและเพลิดเพลิน ด้วยการรับหน้าที่ทั้งเขียนบท กำกับ และตัดต่อ และแม้จะถ่ายทำเป็นภาพยนตร์พากย์ 16 มม. ตามขนบหนังไทยในยุคนั้น แต่ นางสาวโพระดก กลับมีความแตกต่างจากเรื่องอื่น ๆ อย่างเด่นชัด ทั้งการไม่ใช้ดาราตลกเป็นตัวชูโรง งานสร้างที่เต็มไปด้วยความประณีตพิถีพิถัน และเทคนิคการถ่ายทำที่มุ่งเน้นการใช้ศิลปะภาพยนตร์ชั้นสูงเพื่อสื่อความหมาย อย่างเช่นในฉากที่คุณหญิงพิณกำลังจะสิ้นใจ คุณาวุฒิเลือกตัดภาพจากภายในห้องที่นางเอกกำลังร้องเพลง “โพระดก” กล่อมแม่ ออกมาเป็นภาพด้านนอก ให้ผู้ชมเห็นเพียงบ้านทั้งหลังตั้งอยู่ในความมืดท่ามกลางท้องฟ้าที่กำลังคะนอง ทันใดนั้นไฟในบ้านก็สว่างขึ้น ก่อนจะค่อย ๆ ดับลงอย่างช้า ๆ คลอไปกับเสียงเพลงโพระดกที่แม่เคยร้องกล่อมลูกเมื่อยังเด็ก ฉากการตายที่ไม่เห็นแม้แต่ภาพตัวละครร้องไห้นี้ ได้เรียกน้ำตาจากทั้งผู้ชมและผู้พากย์จนกลายเป็นที่เลื่องลือ ทั้งยังแสดงให้เห็นว่า ภายใต้เนื้อหาที่เป็นหนังรักกระจุ๋มกระจิ๋ม คุณาวุฒิกลับสามารถสอดแทรกความเป็นนักมนุษยนิยมที่เขามีอยู่เต็มเปี่ยม ออกมาได้อย่างลุ่มลึกและลงตัว  


ในขณะนั้น คุณาวุฒิมีฉายาว่า “เศรษฐีตุ๊กตาทอง” จากการคว้ารางวัลพระสุรัสวดี หรือตุ๊กตาทองมาแล้วถึง ๗ รางวัล ในหลากหลายสาขา ภายในเวลาเพียง 4 ปี แต่กลับยังไม่เคยเป็นเศรษฐีเงินล้าน เพราะหนังที่เขาลงทุนสร้างเอง ไม่เคยประสบความสำเร็จด้านรายได้เหมือนประสบความสำเร็จด้านรางวัล ในขณะที่เวลารับจ้างกำกับให้ผู้อื่น ภาพยนตร์นั้นกลับทำเงินล้านได้เป็นประจำ จนกระทั่ง นางสาวโพระดก ได้กลายเป็นผลงานเรื่องแรกที่เขาและครอบครัวลงทุนสร้างในนามบริษัทแหลมทองภาพยนตร์ และได้เงินล้านกลับคืนให้ชื่นใจ รวมทั้งทำให้เขาสามารถคว้ารางวัลตุ๊กตาทอง สาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยม และกำกับการแสดงยอดเยี่ยมมาครองได้ ในขณะที่ภาพยนตร์ยังได้รับอีก 2 รางวัล คือ ตุ๊กตาทอง สาขาออกแบบเครื่องแต่งกายยอดเยี่ยม โดย ชโลทร และตุ๊กตาเงิน สาขาบทเสริมยอดเด่น โดย น้ำเงิน บุญหนัก นางสาวโพระดก จึงเป็นหนังเรื่องแรกที่ทำให้เขาได้ชื่อว่าเป็นเศรษฐีทั้งสองทางอย่างแท้จริง


วิจิตร คุณาวุฒิ ไม่เคยปิดบังความใฝ่ฝันที่จะสร้างภาพยนตร์อันถึงพร้อมด้วยวิจิตรศิลป์และคุณค่าแห่งชีวิตธรรมดาสามัญ นอกเหนือไปจากงานพาณิชยศิลป์ที่ต้องทำเพื่อเลี้ยงครอบครัว อย่างที่ปรากฏในสูจิบัตรภาพยนตร์เรื่องนี้ว่า มีบทความถึง 2 ชิ้น ที่กล่าวเทียบตัวเขากับ สัตยาจิต เรย์ ผู้กำกับชั้นครูของอินเดีย ที่มุ่งเน้นถ่ายทอดสัจธรรมแห่งความเป็นมนุษย์ แม้ นางสาวโพระดก จะยังไกลห่างจากอุดมคติที่เขาวาดหวังด้วยปัจจัยต่าง ๆ ที่ต้องรออีกเกือบถึง 20 ปี เขาจึงจะทำได้สำเร็จใน คนภูเขา (2522) และ ลูกอีสาน (2525) แต่ภาพยนตร์ 16 มม. เรื่องนี้ ได้เป็นหลักหมายและยาชูใจสำคัญ ที่ผู้กำกับภาพยนตร์ผู้มีศักยภาพและอุดมการณ์สูงส่งที่สุดคนหนึ่งของไทย ลงทุนลงแรงสร้างไว้ด้วยความรัก ในช่วงที่เขากำลังรุ่งโรจน์ไปพร้อม ๆ กับดิ้นรนต่อสู้กับอุปสรรคขวากหนาม และมายาคติมากมายในวงการภาพยนตร์ไทย


นางสาวโพระดก ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติ ประจำปี 2562 และหอภาพยนตร์จะนำมาจัดฉายให้ท่านได้ชมอีกครั้งในวันอังคารที่ 21 มกราคม 2563 เวลา 15.00 น. ณ โรงภาพยนตร์ศรีศาลายา ไม่เสียค่าใช้จ่ายในการรับชม

 

บุญส่ง นาคภู่ กับฉากและชีวิตของคนตัวเล็กๆ

21 ก.พ. 63  บทความ

“คนเราดูหนังเพื่อหนีจากอะไรบางอย่าง นั่นเป็นเรื่องปกติ แต่ผมเชื่อว่าภาพยนตร์ยังสามารถเล่าเรื่องของคนตัวเล็กๆได้ และผมหวังจะทำสิ่งนั้นต่อๆไป”บุญส่ง นาค...

อ่านรายละเอียด

ความจำเป็นของการดูหนังให้หลากหลายในสายตา กิตต...

19 ก.พ. 63  บทความ

การจัดฉายภาพยนตร์คลาสสิกหรือภาพยนตร์นอกกระแส และ เปิดโอกาสให้มีการพูดคุยกันหลังชมภาพยนตร์ เป็นกิจกรรมที่หอภาพยนตร์ จัดขึ้นอยู่เป็นประจำ หนึ่งในนั้นค...

อ่านรายละเอียด

ย้อนอดีต รางวัลตุ๊กตาทอง ปฐมบทแห่งการประกวดภา...

10 ก.พ. 63  บทความ

การประกวดรางวัลภาพยนตร์ถือเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของวงการภาพยนตร์มายาวนาน ทั้งเป็นเครื่องการันตีฝีมือและเป็นขวัญกำลังใจให้แก่ผู้ที่สร้างงาน รวมไปถึงได้ร...

อ่านรายละเอียด

มวยไทย “ตำรามวยไทย” ในรูปแบบภาพยนตร์

5 ก.พ. 63  บทความ

มวยไทย (2506) เป็นหนึ่งในผลงานชุด “มรดกของไทย” ซึ่งเป็นภาพยนตร์สารคดีทางโทรทัศน์ที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์ ของบริษัท เอสโซ่ แสตนดาร์ด อีสเทอร์น จำกัด (ปัจ...

อ่านรายละเอียด

ความงามอมตะของ เพชรา เชาวราษฎร์ ผ่านภาพถ่ายขอ...

31 ม.ค. 63  บทความ

นอกจากผลงานภาพยนตร์ที่ยังคงเหลือมาถึงปัจจุบันของ เพชรา เชาวราษฎร์ ราชินีแห่งวงการภาพยนตร์ผู้ไม่เคยหายไปจากความทรงจำของแฟนหนังไทย  หอภาพยนตร์ยัง...

อ่านรายละเอียด

ปิดทองหลังพระ (2482) เศษฟิล์มที่เหลืออยู่เพีย...

30 ม.ค. 63  บทความ

ภาพยนตร์ ปิดทองหลังพระ (2482) ที่หอภาพยนตร์ได้ทำการอนุรักษ์ไว้ แม้จะหลงเหลือเพียงแค่เศษฟิล์ม แต่ถือเป็นภาพยนตร์ที่หลงเหลืออยู่เพียงเรื่องเดียวของโรงถ่...

อ่านรายละเอียด

มนตราดาราหญิงฮอลลีวูด

28 ม.ค. 63  บทความ

เสน่ห์ตราตรึงของดาราหญิงฮอลลีวูดยุคคลาสสิก เป็นหนึ่งในนิยามความมหัศจรรย์ของภาพยนตร์ และเป็นหนึ่งในองค์ประกอบที่ภาพยนตร์ (โดยเฉพาะภาพยนตร์อเมริกัน) กลา...

อ่านรายละเอียด

Annie Hall รักและชัง แบบวูดดี้ อัลเลน

21 ม.ค. 63  บทความ

หลาย ๆ ครั้งที่ใครก็ตามตั้งคำถามกับ วูดดี อัลเลน ว่า สิ่งที่อยู่ในหนังแต่ละเรื่องของเขาพ้องพานกับชีวิตส่วนตัวมากแค่ไหน คำตอบมักจะออกมาในรูปของการปฏิเ...

อ่านรายละเอียด

หนังไทยกับเส้นทางสู่ออสการ์

17 ม.ค. 63  บทความ

ในโอกาสที่ใกล้ถึงช่วงเวลาของงานมอบรางวัลประจำปีของสถาบันศิลปะและวิชาการทางภาพยนตร์ Academy Award หรือรางวัลออสการ์ ซึ่งเป็นรางวัลทางภาพยนตร์ที่ได้รับค...

อ่านรายละเอียด

ต้นกำเนิดปอบหยิบ ในบ้านผีปอบภาค 2

14 ม.ค. 63  บทความ

ภาพยนตร์ไทยชุด บ้านผีปอบ กลายเป็นปรากฏการณ์อันสำคัญอย่างหนึ่งของวงการภาพยนตร์ไทย เมื่อภาพยนตร์เกรดรอง ทุนสร้างไม่สูง เนื้อหาไม่ซับซ้อน ออกฉายเน้นที่โร...

อ่านรายละเอียด

ลูกบ้าเที่ยวล่าสุด : บทบันทึกอารมณ์และชีวิตพน...

14 ม.ค. 63  บทความ

การผสมภาพความจริงของชีวิตคนเมืองในยุคที่เศรษฐกิจกำลังเฟื่องฟู เข้ากับคติความเชื่อแบบไทยเรื่องความตายและเวรกรรม แต่งเติมด้วยมุกตลกเฉพาะตัวอันเป็นเอกลัก...

อ่านรายละเอียด

The Good Dinosaur &The BFG แม้รูปร่างหน้าตาจ...

9 ม.ค. 63  บทความ

ในวันเด็กแห่งชาติที่จะถึงนี้ ขอเชิญชมภาพยนตร์คุณภาพ 2 เรื่อง 2 รสชาติ The Good  Dinosaur จากฝีมือของ Disney Pixar ทีมงานภาพยนตร์แอนิเมชันชั้นนำระ...

อ่านรายละเอียด

INSECTS IN THE BACKYARD ภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกท...

8 ม.ค. 63  บทความ

INSECTS IN THE BACKYARD เป็นผลงานภาพยนตร์เรื่องแรกที่ตั้งใจสร้างเพื่อออกฉายตามโรงภาพยนตร์ของ ธัญญ์วาริน สุขะพิสิษฐ์ อดีตครูสอนภาษาอังกฤษ ผู้เคยมีผลงาน...

อ่านรายละเอียด

คามิชิไบ ประดิษฐกรรมการเล่าเรื่องฉบับญี่ปุ่น

8 ม.ค. 63  บทความ

คามิชิไบ คำภาษาญี่ปุ่น แปลว่า ละครกระดาษ เป็นชื่อเรียกประดิษฐกรรมการเล่าเรื่องประกอบแผ่นรูปวาดบนกระดาษสี่เหลี่ยม  ที่เรียงลำดับกันตามการเดินเรื่อ...

อ่านรายละเอียด

เพชรา เชาวราษฎร์ หยาดเพชรน้ำเอกแห่งโลกภาพยนตร...

6 ม.ค. 63  บทความ

เพชรา เชาวราษฎร์ ชื่อนี้เคยเป็นตัวแทนแห่งความชื่นใจและหลงใหลใฝ่ฝันของแฟนหนังไทยเมื่อราวครึ่งศตวรรษก่อน ก่อนจะกลายเป็นตำนานเล่าขานสู่คนรุ่นถัดมา แม้ปัจ...

อ่านรายละเอียด

ไอ้ทุย วิถีชีวิตและค่านิยมแห่งยุคสมัย

3 ม.ค. 63  บทความ

“ภาพยนตร์ที่บันทึกประวัติศาสตร์การเปลี่ยนแปลงของหนังไทย และแสดงหลักฐานนั้นอันสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตและค่านิยมแห่งยุคสมัย ซึ่งเปลี่ยนแปลงไปแล้วตามกา...

อ่านรายละเอียด

The Wizard of Oz โดโรธีบนถนนอิฐสีเหลือง

2 ม.ค. 63  บทความ

ปี ค.ศ. 1939 เป็นปีทองของฮอลลีวูด บรรดาสตูดิโอยักษ์ใหญ่พากันผลิตผลงานที่ไม่เพียงได้รับการยกย่องและกล่าวขวัญในตอนที่ออกฉาย แต่ยังยืนหยัดผ่านกระบวนการตร...

อ่านรายละเอียด

ความหวังของวงการหนังไทยในรางวัลช้างเผือก

27 ธ.ค. 62  บทความ

สายการประกวดที่เข้มข้น ดุเดือด และสูสีที่สุดในเทศกาลภาพยนตร์สั้นช่วงหลายปีหลังที่ผ่านมา คือสายรางวัลช้างเผือก หรือหนังสั้นระดับนักศึกษา ซึ่งมีจำนวนผลง...

อ่านรายละเอียด

รางวัลดุ๊ก สารคดีไทยในฐานะเครื่องมือบันทีกประ...

26 ธ.ค. 62  บทความ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ประเด็นการเมืองวนเวียนเข้ามาให้เห็นในภาพยนตร์สารคดีที่ส่งเข้าร่วมประกวดในเทศกาล Thai Short Film & Video Festival บางครั้งก็ช...

อ่านรายละเอียด

รางวัลช้างเผือกพิเศษ: มาตรฐานใหม่ของหนังนักเร...

26 ธ.ค. 62  บทความ

จำได้ว่าในการตัดสินรางวัลช้างเผือก หรือหนังสั้นระดับนักเรียน ในเทศกาลภาพยนตร์สั้น เมื่อหลายปีก่อน คำถามหนึ่งที่มักจะถูกพูดถึงเป็นลำดับแรกๆ ก็คือ มีหนั...

อ่านรายละเอียด

พัฒนาการของแอนิเมชันไทยในรางวัลปยุต เงากระจ่า...

25 ธ.ค. 62  บทความ

หนังสั้นแอนิเมชันในเทศกาลภาพยนตร์สั้น ครั้งที่ 23 มีผู้ส่งผลงานกันมาจำนวนไม่ถึง 20 เรื่อง จนทีมงานสามารถส่งต่อให้คณะกรรมการดูเพื่อตัดสินได้โดยไม่ต้องค...

อ่านรายละเอียด

รางวัลรัตน์ เปสตันยี ความหลากหลายของเนื้อหาแล...

24 ธ.ค. 62  บทความ

ทั้งหนังทดลองที่ท้าทายการเล่าเรื่อง หนังที่ครุ่นคิดและหยอกล้อการเมืองไทย หนังที่เล่าเรื่องใกล้ตัวด้วยลีลาจริงจังหรือขบขัน และหนังที่เล่นกับประเด็นทางส...

อ่านรายละเอียด

Gustav Deutsch: Film ist. : กรุสมบัติภาพยนตร์

11 ธ.ค. 62  บทความ

กุสตาฟ ดอยช์ (Gustav Deutsch) เป็นหนึ่งในนักทำหนังที่สร้างงานจากกรุหนัง ขุดค้นเข้าไปในห้องฟิล์มเพื่อรื้อค้นภาพเก่าเก็บจากหอภาพยนตร์ และนำสมบัติภาพเคลื...

อ่านรายละเอียด

Deep South Young Filmmaker หนังสั้นสะท้อนความ...

9 ธ.ค. 62  บทความ

“เราเติบโตมากับคำถามมากมาย ส่วนใหญ่มักไม่มีคำตอบ เรารู้ว่าการทำหนังอาจจะไม่ทำให้เราได้คำตอบ แต่อย่างน้อยมันเป็นการทำให้เราส่งเสียงออกมาได้บ้าง” ศ...

อ่านรายละเอียด

ความหวังแช่แข็ง Hope Frozen

4 ธ.ค. 62  บทความ

ปี พ.ศ. 2558 เกิดข่าวที่ทั่วโลกและสังคมไทยให้ความสนใจเป็นอย่างมาก เมื่อ ดร.สหธรณ์ และ ดร.นารีรัตน์ เนาวรัตน์พงษ์ คู่สามีภรรยาเจ้าของบริษัทวิจัยและผลิต...

อ่านรายละเอียด

มานี สุมนนัฏ ดาราดวงแรกแห่งโลกภาพยนตร์ไทย

27 พ.ย. 62  บทความ

นี่คือเรื่องราวอย่างเทพนิยายของหญิงสาวจากต่างจังหวัดคนหนึ่ง ผู้อุดมไปด้วยความใฝ่ฝันอันหอมหวานในการอยากเป็นนักแสดงภาพยนตร์ และโชคชะตาได้นำพาให้เธอก้าวเ...

อ่านรายละเอียด

แนะนำหนังสือ : ที่ใด ๆ ในโลกนี้ก็มีภาพยนตร์

21 พ.ย. 62  บทความ

ความรุดหน้าของเทคโนโลยีทำให้โลกนี้มีการชมภาพยนตร์ออนไลน์ หรือ Video Streaming ซึ่งเป็นช่องทางหนึ่งที่ทำให้เรารู้จักและเลือกดูภาพยนตร์จากนานาชาติได้ง่า...

อ่านรายละเอียด

แนะนำหนังทึ่ง! SEVEN SAMURAI เจ็ดเซียนซามูไร

19 พ.ย. 62  บทความ

เขียนโดย ประวิทย์ แต่งอักษร :วันเสาร์ที่ 28 ธันวาคม 2562  เนื่องในวันครบรอบ 124 ปี วันกำเนิดภาพยนตร์โลก และส่งความสุขปีใหม่ หอภาพยนตร์ร...

อ่านรายละเอียด

The Illumination งานแสวงหาปรัชญาชีวิตผ่านแนว...

6 พ.ย. 62  บทความ

ศุกร์ที่ 8 พฤศจิกายนนี้ พบกับ Iluminacja  หรือ The Illumination ภาพยนตร์โปแลนด์ ปี ค.ศ. 1973 เจ้าของรางวัลเสือดาวทองคำ รางวัลชนะเลิศสูงสุดจากเทศก...

อ่านรายละเอียด

Destination Nowhere หนังสั้นที่พาไปพบกับเด็กว...

6 พ.ย. 62  บทความ

🎬 Destination Nowhere หนังสั้นที่พาไปพบกับเด็กวัยรุ่นไทยที่เกิดและเติบโตในญี่ปุ่น ใช้ชีวิตแบบคนญี่ปุ่น มีเพื่อนเป็นคนญี่ปุ่น พูดญี่ปุ่นเป็นหลักและแทบพ...

อ่านรายละเอียด

แนะนำหนังทึ่ง! My Fair Lady บุษบาริมทาง (1964...

31 ต.ค. 62  บทความ

ในบรรดาหนังเพลงคลาสสิกของฮอลลีวูด  My Fair Ladyภาพยนตร์ปี ค.ศ. 1964 นับเป็นหนึ่งในเรื่องที่ได้รับการกล่าวขวัญถึงมากที่สุด  ทั้งในด้านเรื่องร...

อ่านรายละเอียด