นิทรรศการปฐมกาลภาพยนตร์ในสยาม

หอภาพยนตร์กำหนดให้วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2440 เป็นวันกำเนิดภาพยนตร์ในประเทศไทย จากหลักฐานในหน้าหนังสือพิมพ์บางกอกไตมส์ที่ลงประกาศว่าจะมีการจัดฉายภาพยนตร์เก็บค่าเข้าชมในวันดังกล่าว เมื่อยังไม่มีการค้นพบว่ามีการจัดฉายหนังเก็บค่าดูจากสาธารณชนในสยามก่อนหน้านี้ การฉายหนังครั้งนั้นจึงเป็นครั้งแรก ถือเป็นวันที่มหรสพภาพยนตร์เกิดขึ้นในสยามอย่างเป็นทางการ โดยหอภาพยนตร์ได้จัดงาน “ฉลองวันเกิด” ภาพยนตร์ในประเทศไทยเรื่อยมา เพื่อถ่ายทอดข้อมูลองค์ความรู้ที่เกี่ยวข้องกับวันสำคัญในหน้าประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ของประเทศให้สาธารณชนได้รับรู้ 


ในโอกาสครบรอบวันเกิดปีที่ 124 เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2564 ที่ผ่านมา หอภาพยนตร์ได้จัดกิจกรรมออนไลน์เปิดตัวนิทรรศการชุดใหม่ที่ทำขึ้นเฉลิมฉลองวาระสำคัญนี้อีกครั้ง ในชื่อ ปฐมกาลภาพยนตร์ในสยาม (Genesis: Video installations inspired by the birth of cinema in Siam) เป็นนิทรรศการแสดงงานวิดีโอจัดวางที่สร้างสรรค์โดยศิลปินรุ่นใหม่ 5 ท่าน ซึ่งได้รับโจทย์ให้ถ่ายทอดเรื่องราววันกำเนิดภาพยนตร์ในสยามผ่านมุมมองแนวคิดของตน ผลิตเป็นผลงาน Video installation จำนวน 5 ชิ้นงาน จัดแสดง ณ ห้องนิทรรศการ ชั้น 3 อาคารสรรพสาตรศุภกิจ ซึ่งแต่ละงานล้วนตีความ วิพากย์ และตั้งคำถามกับ “วันกําเนิดภาพยนตร์ในสยาม” ตามสไตล์คนรุ่นใหม่อย่างน่าสนใจ 


นิทรรศการปฐมกาลภาพยนตร์ในสยาม เริ่มต้นเส้นทางเข้าชมด้วยการจัดแสดงจากหอภาพยนตร์ เป็นการโหมโรงและเกริ่นนำผู้ชมด้วยข้อมูลประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับวันกำเนิดภาพยนตร์ให้ได้ทราบที่มาที่ไป พื้นหลังและภาพรวม หลักฐานที่ค้นพบ ตลอดจนการประกอบสร้างข้อมูลเหล่านั้นขึ้นเป็นโมเดล จำลองบรรยากาศของการฉายหนังครั้งแรกเพื่อให้ผู้เข้าชมเห็นภาพยิ่งขึ้น ถัดมาจึงเป็นโซนสำหรับจัดแสดงงานวิดีโอจัดวางของ 5 ศิลปิน 


 

ชีวิตหมุนไป / Rolling Life 

ศิลปิน: ThaDa lab 



งานที่ตั้งใจนำฟิล์มมาใช้เป็นพระเอกในการจัดแสดง เพื่อรำลึกถึงกำเนิดของภาพยนตร์ที่เริ่มต้นจากแผ่นฟิล์ม ศิลปินเลือกใช้ฟิล์มถ่ายรูป 120 ซึ่งมีขนาดเพียง 6 x 4.5 ซม. มาทำหน้าที่ทั้งแสดงภาพและรับภาพ ทำให้เสน่ห์อย่างหนึ่งในการชมผลงานชิ้นนี้ก็คือ ผู้ชมต้องเข้ามาดูผลงานใกล้ ๆ คล้ายกับการดูหนังในยุคแรกเริ่มแบบถ้ำมองที่ผู้ชมต้องส่องดูผ่านช่องทีละคน เนื้อหาเรื่องราวจะถูกเล่าผ่านแอนิเมชัน 2 มิติที่มาปรากฏตัวอยู่บนแผ่นฟิล์ม ประกอบเสียงบรรยายของ โดม สุขวงศ์ ผู้ก่อตั้งหอภาพยนตร์และเป็นผู้ที่ค้นพบหลักฐานการฉายหนังครั้งแรกเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2440 โดย ธวัชชัย ดวงนภา หนึ่งในศิลปินคู่ในนาม ThaDa lab ได้ขยายความถึงผลงานของพวกเขาว่า “เหตุผลที่อยากผูก 2 อย่างเข้าด้วยกันคือตัวแอนิเมชันที่เราวาดทุกอย่างเป็น Frame-by-Frame เหมือนกับหลักคิดของการถ่ายทำภาพยนตร์ที่เป็น Frame-by-Frame เหมือนกัน” 



♤(โพธิ์) / ♤(Pho) 

ศิลปิน: สะรุจ ศุภสุทธิเวช 




เล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ที่แตกต่างกันของช่วงเวลาผ่านสถานที่เดียวกันในจุดที่มีการฉายภาพยนตร์ครั้งแรก ควบคู่ไปกับคำบอกเล่าของคนในชุมชนย่านสามยอดที่บรรยายบรรยากาศของพื้นที่นี้ในอดีตเมื่อ 40 ปีก่อน วิดีโอจัดวางของเขาวางองค์ประกอบด้วยทีวี 3 จอที่แขวนล้อมรอบต้นโพธิ์ประดิษฐ์ ตัวแทนของต้นโพธิ์ใหญ่ที่ปัจจุบันยืนตระหง่านอยู่ถัดจากสถานีรถไฟใต้ดินสามยอด สถานที่ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นที่ตั้งของโรงละครหม่อมเจ้าอลังการ โดยมีทีวีอีกจอแสดงภาพสามมิติของหลักหมายที่หอภาพยนตร์เคยปักไว้เพื่อประกาศจุดนับหนึ่งประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ของประเทศ ถูกจัดวางซุกตัวอยู่มุมห้องราวกับจะบอกว่าสิ่งเหล่านี้ยังคงหลบเร้นจากการรับรู้ของผู้คน  



ที่ระลึก / Recollective Space 

ศิลปิน: ณัท เศรษฐ์ธนา 




การเข้ามาของประดิษฐกรรมภาพยนตร์ล้วนเกี่ยวพันกับการเดินทาง ประเด็นนี้ถูกตกตะกอนอยู่ในงานวิดีโอจัดวางของศิลปิน โดยเขาได้นำภาพยนตร์เรื่อง A Trip to the Moon (1902) กับภาพยนตร์บันทึกเหตุการณ์ในหลวงรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสยุโรปที่สวีเดน (1897) ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับการเดินทางเหมือนกันมาผสมผสานเข้าด้วยกัน และฉายหนังทั้งสองเรื่องเข้าไปยังอุปกรณ์พิเศษที่สร้างขึ้น จนเกิดการซ้อนทับของเศษภาพและกระจายตัวของฟุตเทจเต็มผืนผนัง ปล่อยให้ผู้เข้าชมทำหน้าที่รวบรวมปะติดปะต่อเศษชิ้นส่วนเหล่านั้นและทําความเข้าใจเสี้ยวของประวัติศาสตร์ในแ¬¬¬บบของตนเอง



สะเก็ดประกาย / Spark From the Past 

ศิลปิน: อชิตพนธ์ เพียรสุขประเสริฐ 




งานที่ค้นหาความเชื่อมโยงกันของความรู้ ผ่านวัตถุและหลักฐานที่จับต้องได้ รวมถึงตัวสถาบันที่เป็นผู้ค้นคว้ารวบรวมและตีแผ่องค์ความรู้อย่างหอภาพยนตร์ ศิลปินได้อุปมาการอ่านองค์ประกอบเหล่านี้กับการ “ปักหมุด” โดยเลือกแขวนจอภาพยนตร์ไว้เป็นศูนย์กลางของงานจัดแสดงเพื่อรับแสงจากโปรเจ็กเตอร์ที่ฉายเข้ามาจากทั้งสองด้าน จอด้านหนึ่งปักเข็มหมุดที่เต็มไปด้วยหลักฐานทางประวัติศาสตร์กระจายอยู่ทั่วทั้งผืน อีกด้านจึงเห็นปลายแหลมของหมุดที่ทะลุผ่านฝั่งเข้ามาและถูกตกกระทบโดยแสงจากโปรเจ็กเตอร์ อชิตพนธ์เปรียบจุดเล็ก ๆ ของข้อมูลความรู้กับสะเก็ดหมุดที่กระจัดกระจาย เมื่อผ่านการประกอบสร้างและตีความ ก็จุดประกายให้เกิดความรู้ใหม่แผ่ขยายไม่สิ้นสุด 



แสงมัวบอด / Blinded by the Light 

ศิลปิน: ชนสรณ์ ชัยกิตติภรณ์ 




ศิลปินได้ตั้งคำถามว่าหลังจากวันแรกของภาพยนตร์ที่ถูกฉายนั้น ภาพยนตร์ได้กลายเป็นอะไร และถูกใช้ไปกับอะไรบ้าง ตั้งแต่วันที่แสงจากจอภาพยนตร์กระทบกับตาของผู้ชมเป็นครั้งแรก แสง ๆ นี้ก็สร้างปรากฏการณ์ต่าง ๆ มากมาย “แสงจากภาพยนตร์เลือกจดจำแค่คนไม่กี่คน แต่แสงเดียวกันนี้ก็เป็นเงาทับคนอีกหลายคนที่ตายไป” ผลงานถูกจัดแสดงในรูปแบบ split screen บอกเล่าประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ผ่านคนทำและคนดู โดยครอบคลุมวงจรชีวิตของภาพยนตร์ตั้งแต่การสร้าง การฉาย จนถึงการชม เขาผสมผสานฟุตเทจภาพ ประกอบกับเสียงสัมภาษณ์ของกลุ่มคนที่เล่าถึงการดูหนังครั้งแรกในชีวิต และความในใจของคนเบื้องหลังที่ทั้งเย้ยหยันและยึดโยงกับงานที่รัก มีทั้งล้มเหลวและสำเร็จ ทั้งจดจำและถูกลืม  


นิทรรศการปฐมกาลภาพยนตร์ จะจัดแสดงทุกวันอังคาร-อาทิตย์ (หยุดวันจันทร์) เวลา 10.00 น. - 17.00 น. ที่ชั้น 3 อาคารสรรพสาตรศุภกิจ หอภาพยนตร์ จนถึงวันที่ 30 มกราคม 2564 

ข่าวสารที่น่าสนใจ

อ่านข่าวทั้งหมด

สำรวจความคิดเห็น "วิสัยทัศน์หอภาพยนตร์ 2570"

19 ม.ค. 65  ข่าวสาร

หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ขอเชิญท่านร่วมทำแบบสำรวจความคิดเห็น "วิสัยทัศน์หอภาพยนตร์ 2570" ที่จะนำไปประกอบการออกแบบ แนวคิดและการจัดทำเป้าหมาย  โคร...

อ่านรายละเอียด

ขยายเวลารับสมัครงาน ตำแหน่ง เจ้าหน้าที่เทคนิค...

12 ม.ค. 65  สมัครงาน

ขยายเวลารับสมัครงาน ตำแหน่ง เจ้าหน้าที่เทคนิคจำนวน 1 อัตรา

อ่านรายละเอียด

Hommage à Chris Marker

23 ธ.ค. 64 - 23 ธ.ค. 64  กิจกรรม

Hommage à Chris Marker โปรแกรมพิเศษในเทศกาลภาพยนตร์สั้น ครั้งที่ 25 ในวาระ 100 ปี คริส มาร์กเกอร์ คนทำหนังผู้บุกเบิกหนังแนว essay filmคริส มาร์กเกอร์...

อ่านรายละเอียด